تبلیغات
علمای شیعه

علمای شیعه
قالب وبلاگ
زندگی نامه ی آیت الله العظمی سید محمد مفتی الشیعه الموسوی (قدس سره)


«بسم الله الرحمن الرحیم»
سیری در زندگانی مرجع عالیقدر آیت الله العظمى سید محمد مفتی الشیعه الموسوی (قدس سره)
حمد و سپاس خدایی را كه در بین علم و اهل آن مردان كاملی را خلق نمود و به فضل و كرم خود اهل فهم را به منتهای امیدشان رسانده است. حكیمی كه جوهر قلم را بر خون شهیدان راهش برتری بخشیده و علم مقرون با عمل را نجات بخش انسانها قرار داده است.
علم و دانش از اموری است كه در اسلام به اهمیت فراگیری آن سفارش زیادی شده است و با رجوع به آیات و روایات كه در تمجید علم و مقام و منزلت علماء و اطاعت از آنها در اجرای احكام الهی آمده، به اهمیت مقام عالمان دینی و امینان حدود الهی پی می بریم.
امتیاز ویژه و مهم مكتب فقهی اهل بیت این است كه به علت پیوند مستحكم و استوار آن با سرچشمه وحی الهی از سویی، و گستردگی آن از سویی دیگر هنوز با گذشت قرنها در طول تاریخ، استمرار و پویایی و غنای عظیم آن محفوظ مانده و هیچ دوره‌ای از وجود عالم و متعلم خالی نبوده است وخدمات ارزنده ای از طلوع اسلام تا به امروز انجام داده و می دهند. واین نكته در هیچ مكتب فقهی دیگری یافت نمی‌شود.
با توجه به استمرار و بقای همیشگی فقه شیعه، در هر دوره از زمان، فقیهان زاهد، عالمان عامل، و اندیشمندانی نامور به دفاع از مذهب اهل بیت(علیهم‌السلام) پرداخته با علم وعمل، و قدم و قلم خویش به بیان احكام خداوند پرداخته و اسلام را به مردم عرضه نموده‌اند.
از سرچشمه‌های زلال علم و فقاهت شیعه در عصر حاضر، مرجع عالیقدر: حضرت آیت الله العظمی مفتی الشیعه موسوی(قدس سره) بوده‌اند.


مولود مبارک:
خداوند متعال در دهم ماه رجب سال 1347 ق 1307 ش شکوفه ای پر برکت به شجره مبارکه سادات در دامن خانواده‌ای اهل علم و تقوی و کرامت در شهر اردبیل عنایت فرمود. کودکی که سیمای ملکوتی‌اش آینده‌ای بس درخشان را نوید می‌داد.
نامش را به میمنت نام حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) « محمد » نهادند تا به برکت نام آن حضرت، وارثی لایق و مبلغی توانا برای آن حضرت باشد.


نسب :
نسب شریف این خاندان از طریق امام زاده سید حسین به سید ابراهیم اصغر ملقب به مرتضی فرزند امام موسی بن جعفر علیه السلام می‌رسد.
شجره‌نامه آیت الله مفتی‌الشیعه به شرح ذیل می‌باشد:
آیت الله سید محمد مفتی‌الشیعه فرزند آیت الله سید محمد تقی مفتی‌الشیعه فرزند آیت الله سید مرتضی خلخالی فرزند سید نقد علی (ناد علی) فرزند سید علی رضا فرزند سید حسین فرزند سید شهاب الدین فرزند سید میر قلندر فرزند سید علی (امیر جان) فرزند سید فتح الله فرزند سید زین العابدین فرزند سید مرتضی فرزند سید نعمت الله فرزند سید جمال الدین فرزند سید حسین ( دارای مزار و گنبد و بارگاه معروف در کلور مرکز ناحیه شاهرود خلخال) فرزند سید شرف الدین فرزند سیدعبدالله مجد الدین فرزند سید عبادالله فرزند سید عبدالله فرزند سید علی (م 551 ه) فرزند سید ابراهیم ابومحمد فرزند سید موسی اول فرزند سید محمد ملقب به هادی شریف فرزند سید ابوالقاسم موسی فرزند سید احمدشریف فرزند سید ابو اسحاق ابراهیم فرزند سید احمد ملقب به شهاب فرزند سید ابراهیم فرزند سید محمد شمس الدین فرزند سید عبیدالله فرزند سید موسی ابی السبحه فرزند سید ابراهیم اصغر ملقب به مرتضی فرزند امام موسی کاظم علیه‌السلام


والد معظم له:

والد ایشان آیت الله سید محمد تقی مفتی الشیعه اردبیلی(قدس سره) از علماء و فقهاء عظام و مراجع تقلید قرن چهاردهم هجری قمری به سال 1282 ق 1244 ش در نجف اشرف متولد گردید. در کودکی همراه پدر به خلخال سپس جهت اقامت به اردبیل مراجعت کرد.
مقدمات و بخشی از علوم حوزوی و نیز سطوح عالیه را از محضر پدر بزرگوار خود و نیز آیت الله حاج میر صالح آقا مجتهد فرا گرفت و سپس در حالی که به مراتب عالیه علمی دست یافته بود در سال 1323 ق جهت تکمیل کمالات علمی و معنوی رهسپار جوار مولی الموحدین امام علی ع در نجف اشرف گردید و در حلقه درس آیات عظام آخوند ملا کاظم خراسانی و سید محمد کاظم طباطبایی یزدی و سید محمد فشاركی اصفهانی درآمده و به مدت نه سال از محضر ایشان بهره برد و به مقام رفیع اجتهاد نائل آمد. در سال 1331 ق به اردبیل بازگشت و در شمار مراجع تقلید و به عنوان زعیم منطقه به رتق و فتق امور دینی مردم همت گمارد. معظم له علاوه بر عظمت و وسعت علمی به داشتن مقامات عالیه معنوی همچون زهد و تقوی و پرهیز از زخارف دنیا و امساک از مصرف وجوهات شرعی- علی‌رغم شدت نیاز خود- تهجد و شب زنده‌داری و داشتن کرامات همچون والد معظم خود مشهور بود.
آن بزرگوار در آخرین روز ماه ذیقعده سال 1361 ق 1324 ش در سالروز شهادت امام محمد تقی علیه‌السلام دار فانی را وداع گفت و پس از اقامه نماز توسط آیت الله سید یونس اردبیلی بر پیکر پاکش در کنار مسجد جامع اردبیل در جوار پدر بزرگوارش به خاک سپرده شد.
از ایشان تألیفات علمی ارزشمندی به یادگار مانده است همچون :
یک دوره تقریریات درس خارج استاد بزرگوارش مرحوم آخوند خراسانی
تعلیقیه بر کتاب کفایه الاصول آخوند خراسانی (قدس سره)
حاشیه بر مکاسب شیخ انصاری (قدس سره)
یک دوره فقه استدلالی در موضوع وقف
یک دوره فقه استدلالی در موضوع طهارت
رساله‌ای مبسوط در فرق بین حق و حکم
و دو رساله‌ی عملیه به نام‌های شجرة التقوی و ذخیرة العقبی


والده معظم له:

معظم له از طرف مادر جزو سادات علوی و از خاندانهای مهم علمی اردبیل می‌باشند. والده مکرم ایشان فرزند آیت الله سید باقر اردبیلی نجفی فرزند آیت الله سید حبیب الله اطهاری اردبیلی از نوادگان آیت الله سید حسین پسر خواهر محقق کرکی عاملی مقیم اردبیل و شیخ الاسلام آن شهر در زمان شاه طهماسب صفوی بوده است.
قابل اشاره است که آیت الله سید باقر اردبیلی در سال 1325 ق به دریافت اجازه‌مفصلی در اجتهاد از استادش آیت الله حاج شیخ محمد تقی شیرازی معروف به میرزای دوم نائل آمد.


فرزندان معظم له:
ایشان با صبیه عموی بزرگوارشان حضرت آیت الله سید موسی فقیه مرتضوی ازدواج نمودند که حاصل این ازدواج هفت فرزند می باشد.
حجت الاسلام و المسلمین سید تقی مفتی الشیعه
حجت الاسلام و المسلمین سید زکی مفتی الشیعه
عمادالاعلام سیدابوالفضل مفتی الشیعه
جناب مستطاب آقای سیدحسن مفتی الشیعه
جناب مستطاب آقای سید عبدالله مفتی الشیعه
جناب مستطاب آقای سیدرضا مفتی الشیعه
جناب مستطاب آقای سیدمرتضی مفتی الشیعه


علما و مجتهدین خاندان مبارک مفتی الشیعه (مرتضوی):
یکی از عوامل تأثیرگذار در جوامع بشری خصوصا ایران اسلامی حضور خاندانها و سلسله‌های شاخص علمی و فرهنگی در جامعه بوده است. خصوصا از سده‌های نخستین اسلامی سلسله سادات علوی به عنوان امام‌زادگان و اشخاص مطرح علمی، فرهنگی، سیاسی در مناطق مختلف جهان اسلام حضوری موثر داشتند و چنانچه بررسی شود مشخص خواهد شد که بسیاری از شخصیت‌های علمی و فرهنگی در تاریخ اسلام از این شجره مبارکه هستند.
یکی از شاخه‌های این شجره مبارکه خاندان مهم سادات مرتضوی است که از نسل ابراهیم اصغر ملقب به مرتضی فرزند امام موسی ‌بن جعفر علیه‌السلام می‌باشند. که علماء و فقهای بسیاری را تقدیم اسلام نموده است همچون سید رضی مولف نهج‌البلاغه و سید مرتضی.
این خاندان عظیم‌الشان در ادامه حضورشان به سبزوار مهاجرت کردند. جناب سید محمد سبزواری و بسیاری از بزرگانی که از سادات سبزوار هستند از این سلسله مبارک هستند. در قرن دهم جناب سید محمد سبزواری به درچه اصفهان کوچ نموده و ساکن شدند. فرزند ایشان به نام میر لوحی سبزواری یکی از بزرگترین علماء عصر خود بود و از اولاد ایشان نیز علماء و شخصیت‌های برجسته متعددی حضور داشتند که در قرن چهارده هجری آیت الله سید محمد باقر درچه‌ای اصفهانی از جمله شاخص‌ترین چهره‌های این خاندان است. از همین فرع یک از فرزندان ایشان به منطقه کلور خلخال مهاجرت نمودند که به نام امام‌زاده سید حسین که که مزارش مطاف اهل دل و دارای بارگاه دارد این شخصیت جلیل القدر جد اعلای سادات کلور و جد اعلای خاندان مفتی‌الشیعه است.
شاخص‌ترین چهره این خاندان در قرن سیزدهم و چهاردهم مرحوم آیت الله العظمی سید مرتضی خلخالی اردبیلی(قدس سره) می‌باشد که از مراجع تقلید عصر خود بود . ایشان در سال 1247 ق 1210 ش در کلور خلخال متولد شدند. وی مقدمات و بخشی از علوم حوزوی را از علماء و روحانیون خلخال و حوزه علمیه قزوین فرا گرفت. در سال 1276 ق رهسپار حوزه علمیه نجف اشرف گردید و از محضر بزرگانی همچون آیات عظام شیخ مرتضی انصاری، سید حسن کوه کمره‌ای، شیخ علی خلیلی تهرانی و دیگران بهره برد و به مقام اجتهاد نائل آمد. معظم له در سال 1291 یا 1292 ق به زادگاه خود خلخال بازگشت و پس از اندک مدتی با تقاضای بزرگان علمی و اندیشمندان منطقه در اردبیل اقامت گزید. با حضور ایشان در اردبیل حوزه علمیه آن دیار رونق گرفته و دانشوران از مناطق مختلف آذربایجان و قفقاز – كه كمونیستها وحكومتهای ماركسیستی بر آن تسلط داشتند و مساجد، حسینیه‌ها و مدارس دینی را تخریب وعلماء را قتل عام یا تبعید می‌نمودند - به اردبیل سرازیر شدند و محضر ایشان را مغتنم شمردند حوزه درسی آن بزرگوار از گرمی خاصی برخوردار شد و شاگردانی که بعدها خود از علماء اعلام و مراجع به شمار آمدند در محضرش تربیت یافتند.
سید علاوه بر عظمت علمی از مقام رفیع معنوی نیز برخوردار و به بروز کرامات اشتهار داشت. در قداست و تقوی و زهد و پرهیز از زخارف دنیا ضرب المثل و و در درایت و حلم و بردباری سرآمد همگان بود. آن عالم ربانی در سال 1317 ق 1278 ش درگذشت و در کنار بنای تاریخی مسجد جامع اردبیل به خاك سپرده شد.
از ایشان آثار علمی چندی مشتمل بر مباحث فقهی صلاة، غصب، رضاع، نکاح و محرمات نکاح و مجموعه‌ای از مسائل متفرقه در فقه، مواعظ، حاشیه نجات العباد شیخ انصاری، یک دوره کامل مباحث علم اصول به سبک کتاب مشهور قوانین و نیز کتابی در علم رجال و حواشی و نظرات علمی بر کتاب الفوائدالرجالیه استاد خود شیخ علی خلیلی تهرانی بر جای مانده است. قدس‌الله نفسه الزکیه
مرحوم آیت الله العظمی سید مرتضی خلخالی چهار پسر داشتند که به ترتیب مرحوم آیت الله سید احمد مرتضوی، مرحوم آیت الله سید محمد تقی مفتی‌الشیعه، مرحوم آیت الله سید موسی فقیه مرتضوی و سید یحیی که در هجده سالگی مرحوم شدند.
فرزند اول مرحوم آیت الله سید احمد مرتضوی در سال 1280 ق در نجف اشرف متولد و در نوجوانی همراه با پدر به خلخال و سپس به اردبیل مهاجرت نمود. دوره مقدمات تحصیل را در اردبیل از محضر پدر بزرگوارش و دیگر علماء آن حوزه بهره‌مند گردید سپس راهی حوزه علمیه مشهد مقدس شد و برخی از علوم عقلی و نقلی را فرا گرفت. در سال 1308 ق عازم نجف اشرف گردید و از محضر آیات عظام شیخ محمد حسن مامقانی و ملا محمد فاضل شربیانی و سید محمد فشارکی بهره برد و از مرحومین مامقانی و شربیانی اجازه اجتهاد دریافت نمود. وی بعد از فوت پدر به اردبیل بازگشته و زعامت دینی و علمی آن حوزه را عهده‌دار شد. ایشان در حل مشکلات مردم اهتمام داشته و در جریانات اجتماعی و سیاسی زمان خود همچون هجوم اشرار و روسها به اردبیل و دیگر پیش‌آمدها به دفاع از مردم و میهن اسلامی همت گمارد. از ایشان آثار علمی چندی همچون تقریرات استادش آیت الله سید محمد فشارکی و حاشیه بر رساله آیت الله سید محمد کاظم یزدی و مجموعه‌ای در اخبار و مواعظ و حکم (دو جلد) به یادگار مانده است. ایشان در سیزدهم ذی‌الحجه سال 1353 ق 1313 ش به دیار باقی شتافتند و در جوار پدر بزرگوارشان مدفون شدند. فرزند ارشد ایشان حجت الاسلام و المسلین حاج سید محمد باقر مرتضوی که در در زمان آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری در حوزه علمیه قم با فراغت از سطوح عالیه مشغول کسب فیض از محضر بزرگان عصر بوده است. بعد از فوت والد معظم‌شان به دعوت علماء بزرگان اردبیل به آن دیار رفته و در مسجد والد معظم‌شان به نماز و تبلیغ و منبر مشغول گردیدند. در زمان شروع حکومت کمونیستی پیشه‌وری در شوروی، حزب توده در نواحی مرزی و سرحدات آذربایجان شوروی فعالیت گسترده‌ای جهت تجزیه کردن آذربایجان ایران و تشکیل دولت مستقل آغاز کرد که با مقاومت عالم مجاهد میر خاص در دشت مغان و نواحی گرمی(بیله سوار) روبرو شدند. در این قیام سید محمد باقر نیز دوشادوش میر خاص دست به قیام زد. بعد از پیروزی کمونیستها و پیشروی آنها، میر خاص به تهران فرار کرده و سید محمد باقر به اردبیل گریخته و در آن شهر مخفی شدند.چرا که کمونیست‌ها هر دو را غیابا به اعدام محکوم کردند.
فرزند دوم مرحوم آیت الله محمد تقی مفتی‌الشیعه پدر آیت الله سید محمد مفتی‌الشیعه می‌باشند. در سال 1282 ق در نجف اشرف متولد شده و در نوجوانی همراه پدر به اردبیل مهاجرت نمود و بعد از تکمیل تحصیلات در اردبیل و نجف اشرف، به اردبیل بازگشت و در سال 1361 ق دار فانی را وداع می‌‌گویند.
فرزند سوم مرحوم آیت الله سید موسی فقیه مرتضوی در اواخر قرن سیزدهم در اردبیل متولد گردید مقدمات و سطوح عالیه را در اردبیل نزد برادران بزرگوار خود فرا گرفته و در سال 1335 ق به نجف اشرف مهاجرت نمود و از محضر بزرگانی چون آیات عظام آقا ضیاء‌الدین عراقی، میرزای نائینی و آقا سید ابوالحسن اصفهانی بهره برد و در سال 1342 ق به زادگاه خویش بازگشت و به تدریس و تبلیغ و تالیف پرداخت و همچون پدر و برادران خود مرجع مراجعات مردم گردید از ایشان آثار علمی چندی به یادگار مانده است همچون کتاب الصوم، کتاب الزکاه، رساله‌ای در لباس مشکوک، رساله‌ای در شکوک غیر منصوصه، مجموعه‌ای با موضوع طلاق، صلح، وصیت در فقه استدلالی، رساله‌ای در فروع علم اجمالی که در آن مدارک علم اجمالی کتاب عروةالوثقی آیت الله سید سید محمد کاظم طباطبایی یزدی را جمع آوری فرموده ، تقریر مباحث الفاظ استاد خود آقا ضیاءالدین عراقی و کشکولی مشتمل بر مطالب روایایی. ایشان در سال 1368 ق 1328 ش فوت نمودند و در جوار پدر و برادر بزرگوارشان دفن شدند. فرزند ایشان حجت الاسلام سید محمد کاظم مرتضوی از علمای اردبیل که در رژیم گذشته امام جمعه آن شهر بود.


دوران جوانی:
هنوز چهارده بهار از عمر شریف سید محمد نگذشته بود که والد معظم‌شان در 29 ذی القعده 1361 ق در سالروز شهادت امام محمد تقی (علیه السلام) به رفیق اعلی پیوست. در سوگ ایشان عزای عمومی اعلام شد و تا چهل روز مجالس ترحیم برقرار بود. در آخرین روز این مجالس، معظم له به پوشیدن لباس پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه وآله) مفتخر گشته و به دست مرجع دینی آیت الله العظمی سید یونس اردبیلی (قدس سره) ملبس به لباس مقدس روحانیت گشتند.
در سال 1363 ق با اجازه عموی خود، آیت الله سید موسی فقیه مرتضوی، امامت مسجد والدش كه معروف به مسجد بازار بود و نیز امامت مسجد سید احمد را بر عهده گرفت. از آنجا كه ایشان جوانی خوش كردار وخلیق بود و از خانواده‌ای علمی واصیل شمرده می‌شد، مردم نماز جماعت ایشان را به گرمی استقبال می‌کردند و برای وی احترامی خاص قائل بودند، و جهت حل مشكلات خود یا خانواده به وی رجوع می‌نمودند.


دوران تحصیل:
تحصیلات ابتدایی را در اردبیل گذرانده و پس از آن در همان شهر به تحصیل علوم دینی مشغول می‌شود و نزد والد بزرگوار و عموهای خود و سایر علماء و فقهای حوزه علیمه اردبیل که در آن روز به برکت حضور اجداد او از رونق خاصی برخوردار بود به فراگیری علوم و دانش اهل بیت همت می‌گمارد و تا سطوح عالیه را در همان حوزه طی می‌کند.
سپس جهت تکمیل تحصیلات و معارف دینی و کسب رحمت روز افزون الهی به مصداق فرموده خداوند حکیم ( إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَ الَّذِینَ هاجَرُوا وَ جاهَدُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أُولئِكَ یَرْجُونَ رَحْمَتَ اللَّهِ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِیمٌ )(بقره 218 ) اقدام به مهاجرت‌های علمی نمود و از چشمه‌های جوشان علم و معرفت در حوزه‌های بزرگ علمیه قم و نجف، روح کمال جو و جان تشنه خود را کمی سیراب می‌نماید و خود نیز به مصداق حدیث شریف زکاه العلم نشره به تربیت طلاب و جویندگان دانش به نشر علوم اهل بیت علیهم السلام می‌پردازد.


هجرت اول: قم مقدسه
در سال 1367 ق 1327 ش به شهر مقدس قم هجرت نمود ودر درس مراجع بزرگ وعالیقدر آن زمان همچون آیت الله العظمی بروجردی(قدس سره) ، امام خمینی(ره)، آیت الله العظمی حجت کوه‌کمره‌ای (قدس سره) علامه طباطبایی(قدس سره) و دیگر علماء و فقهاء بزرگ قم شركت نمودند و از محضر آنان بهره‌های فراوان بردند. همزمان خود نیز در سطوح عالی حوزه به تدریس رسائل، مكاسب، كفایه، منظومه وتربیت طلاب برجسته‌ی حوزه پرداختند.


هجرت دوم : نجف اشرف

16 ربیع المولود سال 1374 ق 1333 ش جهت تكمیل درس‌های استنباطی راهی شهر فقه و فقاهت، علم و اجتهاد، شهر امیر مؤمنان علی (علیه السلام) نجف اشرف شدند و نزد مراجع بزرگ آن زمان تلمذ نمودند مراجع و علمایی چون آیت الله العظمی سید محمود شاهرودی(قدس سره) و آیت الله العظمی سید محسن حكیم(قدس سره) و آیت الله العظمی خوئی(قدس سره). در این میان بیش از همه ملازمت درس‌های آیت الله العظمی شیخ حسین حلی (قدس سره) را اختیار نمودند و بهره وافی و كافی از ایشان بردند و بیش از دوازده سال با اهتمام تمام به نوشتن تقریرات استاد اشتغال ورزیدند، به گونه‌ای كه معظم له یكی از اركان حوزه بحث آیت الله العظمی حلی(قدس سره) بشمار آمده ویك دوره كامل بحث‌های فقهی و اصولی استاد را به رشته تحریر درآوردند. در سال 1378 ق پس از بازگشت از فریضه حج و فارغ شدن از حوزه درسی آیت الله حلی(قدس سره) ، خود مستقلاً به تدریس خارج فقه واصول و تالیف و تحقیق كتاب پرداختند.


هجرت سوم : بازگشت به وطن
در سال 1379 ق گروهی از علماء و بزرگان اردبیل همچنین مرجع تقلید وقت آیت الله سید یونس یونسی به محضر آیت الله سید محمود شاهرودی به صورت متعدد نامه نگاری نموده و از ایشان تقاضا نمودند كه آیت الله مفتی الشیعه را بعنوان وكیل خود به اردبیل بفرستند. اما آیت الله شاهرودی مخالفت نموده و مرقوم فرمودند: «حتی الامكان بقای ایشان را در نجف اشرف بخاطر نیاز حوزه علمیه نجف اشرف به خدمات ایشان و امثال ایشان لازم می‌دانم».
سپس گروهی از بزرگان و افراد موجه اردبیل كه به نجف مشرف شده بودند همراه با نامه‌هایی از حوزه علمیه و بازاریهای اردبیل خدمت حضرت آیت الله العظمی حكیم(قدس سره) آمده و همان تقاضا را از ایشان نمودند. به رغم اینكه مرحوم حكیم خواهان بقای ایشان در نجف اشرف بودند لیكن بجهت اصرار مردم و ضرورت وجود ایشان در اردبیل، بدین امر موافقت ورزیده و بر خلاف میل معظم له ایشان را امر به عزیمت به اردبیل نمودند و فرمودند «دعوت علماء و آقایان مومنین را اجابت نمایید بعد از رفتن اگر وظیفه شرعی در ماندن و اقامت باشد و اگر وظیفه شرعی نباشد به نجف اشرف مراجعت می‌کنید». لذا ایشان در هنگام مراجعت به اردبیل مورد استقبال گرم و پرشور علماء و مردم و بازاریها و طلاب و شخص آیت الله سید یونس واقع شدند.
در سال 1380 ق با رحلت زعیم عالیقدر عالم تشیع آیت الله العظمی بروجردی(قدس سره) مردم آذربیجان توسط ایشان به آیت الله العظمی حكیم(قدس سره) رجوع نمودند و طی نامه‌هایی که به محضر ایشان می‌نگاشتند از امر شرعی و مشکلات و ... استفتاء می‌کردند. آیت الله حکیم در جواب آنها مرقوم فرموند: به حجت الاسلام مفتی‌الشیعه وکیل ما در اردبیل مراجعه نمایید. لذا از آن پس مردم و علماء در حل مشكلات و معضلات اجتماعی و مسائل و احكام شرعیه به معظم له مراجعه می‌نمودند.


هجرت چهارم : بازگشت به نجف اشرف
پس از گذشت یك سال ونیم مجدداً جهت پیوند رشته های گسسته علمی وكارهای تحقیق نیمه تمام به نجف اشرف بازگشتند تا فعالیتهای درس وتدریسی خود را به نحو احسن به اتمام برسانند.


هجرت پنجم: اخراج از نجف و هجرت به قم
در سال 1396 ق رژیم حاكم بر عراق تصمیم گرفت تا حوزه ی علمیه نجف اشرف را از میان ببرد. حوزه‌ای كهن با پایه های استوار علمی كه معدن علوم اهل بیت (علیهم السلام) بود و مركز تمدن جهان تشیع و پایگاه اندیشمندان و فلاسفه زمان و اقطاب دین اسلامی و علماء ومراجع امامیه و مبلغین مذهب جعفری به شمار می‌رفت.
در آن زمان طی حكمی جابرانه فرمان تبعید علماء وطلاب ایرانی و هندی وترك و پاكستانی و افغانی و ... به بهانه اجنبی بودن آنها صادر شد. از طرفی عده‌ای از افراد موجّه به زندان افكنده شده و یا تحت شرایط سخت قرار گرفتند. که شرح این ماجرا خود حکایتی مفصل دارد و جا دارد که علماء و فضلایی که هنز در قید حیات هستند و آن جنایات را از نزدیک مشاهده کردند به نقل حقایق بپردازند. در آن زمان حضرت آیت الله العظمی مفتی الشیعه همراه با جمع زیادی از اساتید وعلماء پس از چند روز حبس در زندان‌های عراق به صورت عمومی و انفرادی به سوی ایران اخراج شدند.
معظم له پس از ورود به ایران در حوزه ی علمیه ی قم در جوار كریمه ی اهل بیت حضرت معصومه (سلام الله علیها) اقامت گزیدند تا به وظایف شرعیه اعم از تدریس وتهذیب وتألیف و رفع نیازهای مردم وحلّ مشكلات اجتماعی آنان اقدام نمایند.


اساتید:

معظم له در دوران تحصیل خود چه در اردبیل و چه در حوزه‌های مقدسه قم و نجف، همواره در محضر بزرگان حوزه‌های علمیه حضور یافته و از چشمه‌های علم و معرفت آنان بهره‌های فراوان برده‌است.


اساتید اردبیل:
اولین و موثرترین استاد و مربی ایشان بی‌شک مرحوم والدشان آیت الله العظمی سید محمد تقی مفتی الشیعه(قدس سره) بود.
معظم له رسائل را نزد آیت الله شیخ غلامحسین غروی و مكاسب را نزد عموی خود آیت الله سید موسی فقیه مرتضوی آموخت.


اساتید قم:
1- زعیم عالیقدر حضرت آیت الله العظمی بروجردی (قدس سره)، بحث خارج فقه، (كتاب صلاة).
2. حضرت آیت الله العظمی امام خمینی (قدس سره)، بحث اصول.
3. آیت الله العظمی مرعشی نجفی (قدس سره) بحث کفایه الاصول
4. حضرت آیت الله العظمی سید محمد حجت كوه كمری (قدس سره) بحث خارج فقه (كتاب بیع).
5. حضرت آیت الله العظمی سید محمد محقق داماد (قدس سره)، بحث فقه (طهارت).
6. همچنین درسهای تفسیر، هیئت و فلسفه را از محضر استاد بزرگوار علامه سید محمد حسین طباطبائی (قدس سره) بهره مند گردید.


اساتید نجف:

1. آیت الله العظمی سید محمود شاهرودی (قدس سره).
2. حضرت آیت الله العظمی سید محسن طباطبائی حكیم(قدس سره).
3. حضرت آیت الله العظمی سید ابو القاسم خوئی (قدس سره).
4. آیت الله العظمی شیخ حسین حلی (قدس سره)


آثار علمی و تألیفات:
معظم له مجموعه كاملی در فقه واصول از تقریرات اساتید بزرگ خود كه در درس آنها شركت كرده بودند جمع آوری نموده كه مورد تقدیر وستایش اساتید و بزرگان اهل فن حوزه ی علمیه قرار گرفته است.
ایشان بیش از پنجاه تالیف از خود به یادگار نهاده‌اند که به برخی از آنها اشاره می‌شود. از این مجموعه پنج تألیف اول در حوزه علمیه قم نگاشته شده و بقیه مربوط به حوزه نجف اشرف می باشد:
1. كتاب بیع، تقریرات درس خارج آیت الله العظمی حجت کوه‌کمره‌ای (قدس سره).
2. دوره اصول (مباحث الفاظ و بحث لاجبر و لا تفویض با استدلال عقلی و شرعی)، تقریرات بحث آیت الله العظمی امام خمینی(قدس سره).
3. كتاب صلاه، تقریرات بحث خارج آیت الله العظمی بروجردی (قدس سره).
4. كتاب طهارت، تقریرات بحث خارج آیت الله العظمی محقق داماد (قدس سره).
5. نظریات استاد بزرگوار علامه طباطبائی در مبانی فلسفه موجود در منظومه واسفار به عنوان (تعلیقات الاستاد العلامه).
6. تقریر بحث (صلاه المسافر والجمعه) ومجموعه‌ای از مسائل مهم حج، تقریرات بحث آیت الله العظمی سید محمود شاهرودی(قدس سره).
7. دوره كامل خارج اصول، تقریرات بحث آیت الله العظمی سید ابو القاسم خویی(قدس سره).
8. دوره كامل خارج بیع وخیارات وخارج عروه (طهارت)، تقریرات بحث استاد الفقهاء آیت الله العظمی شیخ حسین حلی (قدس سره).
9. رساله‌ای در قاعده لاضرر ولا ضرار.
10. شرح كفایه الاصول.
11. رساله‌ای در لباس مشكوك.
12. رساله‌ای در فروع علم اجمالی.
13. رساله‌ای در قاعده اقرار و رضاع و غیره از مباحث مهم فقه.
14. فقه مبسوط در چهل جلد. (این كتاب به طرح و رسیدگی مسائل فقهی با روشی خاص پرداخته و در بردارنده قواعد اصولی واستلالی می‌باشد. در این كتاب روش استدلال بدین صورت است كه ابتدا از قرآن و سنت احكام و ادله بیان شده و سپس اصول عملیه درج شده است).
از دیگر تألیفات معظم له رساله عملیه توضیح المسائل، المسائل المستحدثة در چهار جلد و نیز منهاج الصالحین در چهار جلد، حاشیه بر عروه و مناسك حج (عربی و فارسی) و منتخب المسائل ( عربی ) و ... می باشد.
علاوه بر اینها معظم له دارای تألیفات دیگری در علم اخلاق وعلم نفس و تعلیقاتی بر كتاب الاسفار الاربعة و بعضی از دیگر علوم می باشد كه از خداوند متعال توفیق چاپ آنها را مسألت داریم.


منزلت علمی و اجتماعی:
حضرت آیه الله العظمی مفتی الشیعه همزمان با تحصیل در حوزه علمیه اردبیل در سن 14 سالگی به دست مرجع تقلید وقت اردبیل آیت الله حاج سید یونس به لباس مقدس روحانیت ملبس گشته و در 16 سالگی به اجازه عموی بزگوار خویش آیت الله سید موسی فقیه مرتضوی، امامت مسجد والد معظم شان و نیز امامت مسجد سید احمد را بر عهده گرفتند که استقبال گرم مردم از نماز جماعت ایشان از یک رو نشان از خلق نیکو و خاندان اصیل ایشان و از طرفی نشان از جایگاه شخص ایشان در میان مردم و علماء آن دیار داشت.
جایگاه معظم له در میان علماء و بزرگان اردبیل و در قلوب مردم آن شهر به حدی بود که آنها مکاتبات متعددی با آیت الله شاهرودی و همچنین آیت الله سید محسن حکیم برای دعوت از ایشان به اردبیل داشتند، تا جایی که با اصرار از محضر آیت الله حکیم، معظم له را به اردبیل دعوت کردند تا در حل مشکلات و معضلات، مأمن و ملجأ مردم و علماء باشد.
معظم له بعد از هجرت به قم در کنار تحصیل همزمان به تدریس نیز مشغول گردیدند و به تدریس کتبی چون رسائل، مکاسب، کفایه و منظومه همت گماردند.که تعداد زیادی از طلاب حوزه علمیه از محضر ایشان بهره می‌بردند. همچنین در نجف اشرف نیز در کنار فیض بردن از بزرگان آن حوزه مقدسه، به تدریس و تربیت طلاب می‌پرداختند. خصوصا در سال 1378 ق بعد از بازگشت از حج به تدریس درس خارج فقه و اصول پرداختند.
پس از بازگشت به قم به تدریس و تربیت طلاب و شاگردان بسیار اقدام نمودند و محفل ایشان محل رفت و آمد فضلای حوزه و علماء و همچنین مردم بوده که هر روز در محضر ایشان حاضر شده و از وجود علمی و معنوی ایشان بهره‌مند می‌گردیدند. معظم له نیز از آنجایی که سلوک خود را همواره بر اساس فرمایشات اهل بیت علیهم السلام تعظیما للله و شفقه للناس قرار داده بودند با واردین با خوشرویی و خوش اخلاقی برخورد می‌نمودند. و از طرفی به جهت تسلط ایشان به سه زبان عربی و فارسی و ترکی، با طیف گسترده‌ای از طلاب و اقشار مختلف مردم ارتباط گرم و خوبی برقرار می‌نمودند به نحوی طیف ارادتمندان ایشان را می‌توان از نقاط مختلف دنیا شاهد بود از ترکیه و آذربایجان و هند و پاکستان و کشورهای مختلف عربی. لذا وجود ایشان برای اقشار مختلف مردم و طلاب خصوصا طلاب خارجی ملجأ و پناهگاه خوبی بوده و معظم له در رسیدگی به مشکلات علمی و روحی و معیشتی آنان شخصیتی بسیار دلسوز و فعال بودند.
معظم له در طول حیات علمی خود به دریافت اجازات مهمی از علمای اعلام و آیات و مراجع عظام در اجتهاد و اسناد و استناد نائل گردیده است. در این اجازات علماء وی را دارای مقامات معنوی وظاهری و اهل نظر و تحقیق برشمرده‌اند.
حتی بعضی از علما ومراجع بزرگ، معظم له را در كارهای مهم مورد مشاوره قرار می دادند كه ذكر آن در این مختصر نمی‌گنجد. و همین بس که آیت الله مفتی‌الشیعه مورد وثوق و نماینده تام الاختیار آیت الله سید عبدالاعلی سبزواری بودند، به نحوی که مرحوم آیت الله سبزواری كلیه امور متعلق به دادن اجازات و تعیین وكلا و نمایندگان در داخل وخارج را به ایشان سپرده و با نظر و اطلاع ایشان انجام می‌دادند و حتی پاسخ به مسائل و استفتائات را به ایشان رجوع می‌دادند و اجازه دادند در مسائلی که در رساله نباشد از دوره فقهی ایشان مهذب الاحکام استخراج نموده و جواب استفتائات را بدهند.


خدمات علمی و اجتماعی:

از خدمات علمی معظم له می‌توان به ده‌ها تألیف و تقریرات ایشان در علوم دینی و حوزوی اشاره نمود که بسیاری از آنها مورد تایید علماء و اهل فن قرار گرفته است. که متاسفانه بیشتر این تألیفات به صورت دست نویس بوده وفقط برخی از آنها چاپ شده است.که از خداوند منان توفیق چاپ و نشر سایر تألیفات معظم له را مسئلت می‌نماییم.
از خدمات اجتماعی معظم له می‌توان به کمکهای ایشان جهت احداث مدارس و بناهای خیریه و مساجد و درمانگاه‌ها خصوصا در استان اردبیل اشاره نمود. حتی معظم له در مواردی به برخی از مومنین مورد وثوق اجازه فرمودند از وجوهات شرعیه در پروژه‌هایی که سالمندان و مستمندان از آن استفاده می‌کنند،
صرف نمایند.
یکی از خدمات بزرگ معظم له احداث کتابخانه و موسسه تحقیقاتی-پژوهشی امام محمد تقی علیه السلام است که به دست و درایت ایشان در سال 1385 ش در شهر مقدس قم تأسیس گردیده است.


خصوصیات اخلاقی:
ایشان فقیهی تقوا پیشه، خوش برخورد و حلیم و متواضع و دارای لهجه‌ای صادق ومستقیم، آزاد رای وآزاده، ودر نزد طبقات مختلف مردم خصوصاً در بلاد خود و دوستان معاشر، به ورع وعبادت مشهور بود، در بین علما و محصلان نیز به فضیلت وعدالت معروف بود.
معظم له، قلیل الكلام و دائماً در فكر بوده وجز در مسائل علمی یا ذكر خداوند, اطاله سخن نمی‌کردند، وهنگام سخن در مجالس, غالبا به مباحثی چون روایات معصومین (علیهم السلام) و یا نحوه سلوك علمای قدیم و تواریخ عبرت انگیز آنها و یا طرح مسائل فقهی، اصولی می پرداختند.
در مسائل سیاسی نیز علی‌رغم انزوای خاصی که سلیقه ایشان بر اساس تکلیفی که برای خود تشخیص می‌دادند، بود، هرگز از جریانات سیاسی غافل نبوده و دقت کافی در شناخت جریانات و مسائل سیاسی داشتند و جزو بزرگان و علمایی بودند که حامی امام خمینی‌(ره) و بعد از ایشان مقام معظم رهبری به شمار می‌آمدند. ایشان مقام معظم رهبری را علاوه بر فقاهت و اجتهادشان دارای نبوغ و قدرت و توانایی ویژه برای اداره جامعه می‌دانستند. و همواره توجه به این معنا داشتند که در این برهه ما باید از مقام معظم رهبری حمایت کنیم تا بتوانیم کشتی انقلاب را به مقصد خودش برسانیم.


عروج ملکوتی:
سرانجام عصر روز 29 فروردین 1389 ش خورشید فروزانی که هزاران نفر از پرتو روشنایی او بهره می گرفتند غروب کرد و پس از سالها تلاش بی وقفه در راه شناخت معارف دین در سن 82 سالگی، ندای « ارجعی الی ربک » را لبیک گفت و روح بلندش به ملکوت اعلی پرواز نمود و جامعه علمی و عاشقان اهل بیت(علیهم السلام) خصوصا منطقه اردبیل را در فقدان وجود نورانی خود در سوگ نشاند.
پیکر مطهر آن عالم ربانی با حضور علماء و مراجع و طلاب و قشرهای مختلف مردم، از مسجد امام حسن عسکری(علیه السلام) به سمت حرم مطهر حضرت معصومه (سلام الله علیها) تشییع شد. و در حرم مطهر به امامت آیت‌الله شبیری زنجانی از مراجع عظام بر پیكر پاک ایشان نماز گذارده شد. و با عنایت كریمه اهل بیت، بدن پاک آن رادمرد الهی را در جوار علماء و مراجع عظام در مسجد مطهری تحت سایه ملکوتی حضرت فاطمه معصومه (سلام الله علیها) در خاک آرام گرفت تا برای همیشه در پناه حرم اهل بیت(علیهم السلام) باقی و زنده بماند.
در پایان به عبارتی كه مرحوم حضرت آیت الله العظمی سبزواری(قدس سره) درباره شخصیت ایشان فرمودند بسنده می‌كنیم: (السید المفتی المبجل, وقد كان عهدنا بكم أنكم الكفؤ الكریم وأنكم أهل لكل فضل وفضیلة).

منبع:
http://www.moftialshia.ir



طبقه بندی: زندگی نامه،
برچسب ها: زندگی نامه ی آیت الله العظمی سید محمد مفتی الشیعه الموسوی، ولادت، وفات، اساتید، آثار،
[ جمعه 9 تیر 1391 ] [ 06:43 ب.ظ ] [ ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نویسندگان
نظر سنجی
از کدام مرجع، تقلید می کنید؟








آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب


علمای شیعه

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت

سایت مراجع تقلید

 آیت الله سید علی خامنه ای (مد ظله العالی)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله جواد تبریزی (رحمة الله علیه)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله محمد تقی بهجت (رحمة الله علیه‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله نوری همدانی (مد ظله العالی‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله  سید صادق شیرازی (مد ظله العالی)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله لطف الله صافی (مد ظله العالی‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله ناصر مکارم شیرازی (مد ظله العالی‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله فاضل لنکرانی (رحمة الله علیه)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله سید علی سیستانی (مد ظله العالی)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله وحید خراسانی (مد ظله العالی ‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله جوادی آملی (مد ظله العالی ‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله جعفر سبحانی (مد ظله العالی)

جهت دریافت كد لوگوی مراجع كلیك كنید

اهل بیت