تبلیغات
علمای شیعه

علمای شیعه
قالب وبلاگ
زندگی نامه ی آیت الله شیخ محمد بهاری

ولادت و ایّام كودكى

عارف سالك، عالم ربّانى، حكیم فرزانه، مجتهد عادل، فقیه نامدار، حضرت آیة الله شیخ محمّد بهارى در خانواده اى اصیل و مذهبى چشم به جهان گشود. او فرزند میرزا محمّد بهارى، از ستارگان تابناك آسمان علم و عرفان است. بهارى در سال 1265 هـ .ق. در شهر بهار از توابع همدان متولد شد.([1]) حاج میرزا محمّد بهارى كه مردى وارسته بود، داراى 3 پسر به نام هاى: صادق، فرّخ و محمّد و یك دختر به نام خانم بود. همسرِ وى، زنى با ایمان بود. حاج میرزا محمّد كاسب بود و وضعیت مالى نسبتاً خوبى داشت. از قراین و شواهد پیداست كه او از راه خرید و فروش و كشاورزى، امرار معاش مى كرد.

تحصیلات

شیخ محمّد باقر بهاری دروس مقدماتی را در شهر بهار، زیر نظر پدر بزرگوارش، ملّا عباسعلی بهاری گذرانید، آن گاه در درس عالم متقی و دانشمند بزرگوار، ملّا جعفر حضور یافت و پس از اتمام تحصیلات مقدماتی به همدان رفت و در درس ملّا اسماعیل همدانی و میرزا محمود طباطبایی شركت نمود؛ البته خود او نیز در همین زمان به تدریس مشغول بود و كتاب «البهجة المرضیه» سیوطی را برای طلاب مبتدی تدریس می‌كرد و گاه نظرات خود را به عنوان حاشیه بر كتاب مذكور می‌افزود. بنابر نقلی، وی مقدمات عربی و فقه و اصول را در مدرسة آخوند ملّا محمّد حسین همدانی فراگرفت و پس از مدتی، عازم بروجرد گردید و در آن دیار در درس فقه و اصول مرحوم حاج میرزا محمود بروجردی شركت كرد و از ایشان اجازة اجتهاد گرفت.

هجرت به نجف

شیخ محمّد باقر بهاری در سال 1297 هـ . ق در 22 سالگی عازم عتبات عالیه شد. وی در طی 20 سالی كه در نجف اشرف بود، از محضر استادانی چون: ملّا حسینقلی شوندی درجزینی همدانی، میرزا حسن شیرازی، شیخ حسن مامقانی، محدّث نوری، شیخ محمّد حسین كاظمی، ملّا محمّد شربیانی، فاضل ایروانی، میرزا حبیب الله رشتی و آخوند خراسانی بهره‌ها برد و به درجة اجتهاد نایل گشت. وی از شیخ لطف الله مازندرانی (متوفا: 1313 هـ . ق) و علّامه میرزا حسین نوری (متوفا: 1330 هـ . ق) آخوند خراسانی اجازة‌ روایت یافت و تقریرات دروس آنها را به رشتة تحریر در آورد و در لابلای آنها، به توضیح مبانی و آرای اصولی، و فقهی خود نیز پرداخت. او سالها در درس آیت الله شیخ محمّد طه (متوفا: 1323 هـ . ق) و حاج میرزا حسن نوری طبرسی (متوفا: 1320 هـ . ق) شركت كرد و از آنان اجازة روایت گرفت.

بازگشت به همدان

شیخ محمّد باقر بهاری پس از درگذشت حاج سید عبدالحمید گروسی همدانی (1318 هـ . ق) به درخواست اهالی همدان، به ایران برگشت و به تقاضا و اصرار بزرگان این شهر، در همدان اقامت گزید و به تدریس، اقامة نماز جماعت و ارشاد مردم آن شهر همت گماشت.[3]
بنابر نقلی، وی در سال 1316 هـ . ق، به ایران برگشت.
سید محسن امین جبل عاملی نویسندة «اعیان الشیعه» دربارة او می‌نویسد: «كان عالماً فاضلاً محدّثاً رجالیاً اخلاقیاً آمراً بالمعروف و ناهیاً عن المنكر و كان من خواص تلامذة آخوند ملّا حسینقلی الهمدانی الاخلاقی المشهور و عنه اخذ علم الاخلاق و التهذیب.»[4]
آقا بزرگ تهرانی در «نقباء البشر فی اعلام القرن الرابع عشر» دربارة وی چنین نوشته است:
«كان ورَعاً تقیّاً شدیداً فی الامر بالمعروف و النهی عن المنكر، عارفاً سالكاً مهذّباً»؛[5] وی عالمی پارسا و پرهیزگار و سخت كوش در امر به معروف و نهی از منكر و عارفی سالك و مهذّب بود.
او خداشناسی بود كه در راه خدا از سرزنش ملامتگران نمی‌هراسید.[6]
و دراجرای حدود شرعی دقت كامل داشت. وی در محل قبرستان میرزا تقی (گلزار شهدای كنونی) به اجرای حدّ می‌پرداخت.
او در بسیاری از نوشته‌هایش به دفاع از ولایت پرداخت. او هر جا كه حمله‌ای نسبت به ارزشهای اسلامی صورت می‌گرفت، با بیان و قلم از آنها دفاع می‌كرد و در مواقع لازم عملاً در صحنه حضور می‌یافت.
محمّد باقر بهاری مردی زاهد، ساده زیست و قانع بود. او هنگام مرگش، 11 نفراز اصناف مختلف را وصی خود قرار داد تا از دارایی‌ها او اطلاع یابند و پس از وارسی، معلوم شد قرض‌هایش با تمام دارایی‌های او برابر است!

مبارزات سیاسی و اجتماعی

بعد مبارزات سیاسی و اجتماعی وی از دیگر ابعاد شخصیّتی وی مهمتر و بارزتر است. حتی از بعد فقاهتی وی! تحصیل در حوزة علمیّة نجف در زمانی كه این حوزه فعّال‌ترین دورة سیاسی خود را می‌گذرانید، موجب شد كه بهاری در متن مسایل سیاسی قرار بگیرد.
میرزای شیرازی، شیخ الشریعة اصفهانی، میرزا محمّد تقی شیرازی، میرزا محمّد حسین نائینی، شیخ مهدی خالصی زاده و آخوند خراسانی از پیشتازان حركتهای سیاسی تاریخ معاصر جهان اسلام بودند. اندیشه‌های سیاسی آنان در ذهن شاگردانشان ریشه دوانید و آنها را به عرصة سیاست كشانید.
بهاری پس از بازگشت به همدان، در رأس هرم رجال سیاسی، سكّان این شهر را به دست گرفت.

اقتدار بیگانه ستیزی

خدمتكار شیخ محمّد باقر، چنین نقل می‌كند:
«یكی از دوستان مرحوم آیت الله بهاری، خدمت ایشان رسیده، گفتند: آقا! پسرم هفت دانه مروارید از خانه سرقت نموده و در بانك انگلیس فروخته است. من برای مطالبة مرواریدها به بانك انگلیس‌ها مراجعه كردم، ولی آنان اظهار كردند كه معامله صورت گرفته و غیرقابل برگشت است! آقا دستم به دامن شما، می‌گویید چه كار كنم؟ می‌گوید: آقا فرمود: بروید بگویید شیخ گفت: مرواریدها را پس بدهید، پولتان را بگیرید! او چند بار مراجعه می‌كند، امّا انگلیسی‌ها حاضر به فسخ معامله نمی‌شوند! شیخ قاطعانه به كشور انگلستان تلگراف می‌زند. او این جملة پرمغز را مخابره می‌كند: «بیایید دزدانتان را از ایران جمع كنید.» انگلیس‌ها نیز در جواب آقا چنین نوشتند: «اگر دزدی صورت گرفته، خودت مجازات كن!» این جوابیه سندی می‌شود در دست آقا به دوستش می‌گوید: بروید به آنها بگویید اگر مرواریدها را پس ندهید، آقا خود به سراغتان خواهد آمد و كشان كشان بیرونتان خواهد انداخت! انگلیسها چون از تلگراف آقا باخبر بودند نگفته، خودشان خدمت آقا رسیدند، هنوز وارد اتاق نشده بودند كه آقا امر كرند: كفشتان را در نیاورید، بروید آن گوشه بنشینید. گوشه‌ای را با دست نشان داد. درهمین حین تاجری از همدان خدمت آقا رسید. انگلیسها را با كفش دید كه گوشة اتاق نشسته بودند. او نیز خواست با كفش وارد اتاق شود. آقا دستور داد كفش این مرد را درآورید و به كوچه بیندازید! مرد تاجر با لحنی اعتراض گونه گفت: یعنی آن انگلیس‌ها از ما بهتر است؟! آقا در جواب گفتند: آنها ارمنی هستند، ترسیدم عرق پایشان اتاق را كثیف كند! امّا تو چی؟! تو یك مسلمان هستی! باید مرتب و پاكیزه باشی! به هر روی، با اقتدار كامل مرواریدها را از انگلیسها باز ستاند و به دوستش برگردانید!».[7]

تألیفات

از آیت الله شیخ محمّد باقر بهاری در رشته‌های مختلف علوم اسلامی تألیفات فراوانی به جای مانده است. سید محسن امین به نقل از آیت الله شیخ محمّد حسین بهاری (پسر بهاری) 44 كتاب نام می‌برد و می‌نویسد: «و هذه الكتب كلها رأیناها بخطه فی همدان عند ولده الشیخ محمّد حسین»؛[8] تمام این كتابها را كه به خط بهاری بود در كتابخانة فرزندش، شیخ محمّد حسین مشاهده كردم.
آقا بزرگ تهرانی می‌نویسد: «علامة معاصر، آیت الله شیخ محمّد باقر بهاری فهرست كتابهای خود را كه با خط شریف خودش نوشته بود، برای من ارسال كرده، نقل می‌كنم»[9] و 55 كتاب وی را به شرح ذیل نام می‌برد:
1. النور فی الامام المستور، دربارة امام زمان و فلسفة غیبت آن حضرت.
2. العلایم لاهتداء الهوائم، دربارة نشانه‌های ظهور امام زمان (عج).
3. تسدید المكارم و تفضیح الظالم، نگارش یافته در 1305 هـ . ق .
4. ترجمة «مكارم الاخلاق» شیخ ابونصر فضل الله طبرسی: از آن جا كه متصدیان چاپ این كتاب در مصر، ‌پاره‌ای از مطالب آن را مخالف عقاید خویش می‌دانستند، به تحریف و سانسور آن پرداختند. لذا شیخ محمّد باقر برای مؤاخذة آنان، این كتاب را به صورت كامل تألیف و ترجمه كرد و استادان متعددی نیز بر آن تقریظ نوشتند. بعدها او این كتاب را به عربی بازگردانید و در سال 1310 هـ . ق به چاپ رسانید كه در واقع، این اثر اولین نوشتة وی در عراق بود.
5. الوجیزه: بعد از رحلت میرزای شیرازی و مهاجرت آیت الله بهاری به نجف، بعضی از فضلای نجف بر این بودند كه كتاب «مناقب خوارزمی» را به چاپ رسانند. او مقدمه‌ای بر این كتاب نوشت و آن را «الوجیزه» نام نهاد. وی در این مقدمه به شرح حال خوارزمی (متوفا: 568 هـ . ق) پرداخت و انتساب كتاب به او را اثبات كرد و تشكیك‌های سستی را كه دربارة این انتساب صورت گرفته بود، برطرف ساخت. وی در آخر مقدمه، متذكر می‌شود كه مطالب را مؤلف آن، شیخ محمّد باقردر چند جلسه یادداشت نموده كه آخرین آن چهاردهم 1311 هـ . ق در جوار حضرت سید الشهداء ـ علیه السلام ـ بود. این كتاب دومین اثر ایشان است كه در زمان حیات وی، در سال 1313 هـ . ق به چاپ رسیده است.
6. بسط نور: ترجمة كتاب النور فی الامام المستور.
7. حاشیه‌ای بر «البهجة المرضیّه» جلال الدین عبدارحمن سیوطی (متوفا: 846 هـ . ق) این حاشیه ناتمام مانده است.
8. شرح «قطر النّدی» تألیف ابن محمّد عبدالله جمال الدین ابن هشام انصاری (متوفا: 716 هـ . ق) این شرح نیز ناتمام است.
9. الدرّة الغرویّه و التحفة الحسینیه: دربارة حضرت سید الشهداء ـ علیه السلام ـ از بدو خلقت تا سكون در جنّت.
10. مستدرك الدرّة.
11. بدر الامه فی جغرلایه.
12. روح الجوامع: دربارة علم رجال.
13. ایضاح الخطاء فی الردع عن الاستبداد: در بیان و تقبیح رژیم استبدادی است. این كتاب به زبان فارسی است و مؤلف در این كتاب كوشیده است بین مشروطه و مشروعه پیوند برقرار كند.
14. آیه كن فیكون: در شرح آیة 82 سورة یس.
15. الطلع النضید فی الرد علی من منع لعن یزید: در ردّ عقاید ابن حجر عسقلانی نوشته شد و در سال 1316 در تهران به چاپ رسید.
16. مطلع الشمس فی فضل حمزة و جعفر ذی الجناحین.
17. اُبهی الدرر: در «تكملة عقد الدرر فی اخبار الامام المنتظر» تألیف ابوبدر یوسف بن یحیی السّامی.
18. البیان فی حقیقة الایمان.
19. سلاح الحازم لدفع الظالم.
20. دعوت الحسینیه الی المواهب السنیة. در استحباب گریه برای سید الشهداء از دیدگاه اهل سنت و شرع مقدس اسلام.
21. اعلان دعوة: تكملة كتاب موسوم به «دعوت الحسینیه».
22. نثار اللباب فی تقبیل التراب.
23. تنزیه المشاهد عن دخول الآباعد.
24. حاشیه‌ای ناتمام بر كتاب «قوانین الاصول» میرزای قمی (متوفا: 966 هـ . ق).
25. الفواید الاصولیه: این كتاب نیز ناتمام مانده است.
26. حاشیه‌ای بر«حكمت العین» ابوالحسن علی بن عمر دبیران كاتبی قزوینی (متوفا: 675 هـ . ق).
27. حاشیه‌ای بر «الرضاعیّه» شیخ انصاری (متوفا: 1281 هـ . ق).
28. حاشیه‌ای بر «الملل و النحل» شهرستانی (متوفا: 548 هـ . ق).
29. التّنبیه علی ما فعل بالكتب من التحریف.
30. حاشیه‌ای بر «مكاسب شیخ انصاری» در علم فقه.
31. رسالة الصحیح و الاعم: در علم اصول.
32. كتاب الصوم.
33. الحاشیه علی الرسایل.
34. شرح آیات فی جواب النصرانی.
35. الجمع بین الفاطمتین.
36. رسالة تزویج الصغیرة فی المدّة القلیلة.
37. رسالة المولود من الزنا.
38. دین المقتول.
39. حاشیه‌ای بر «منبع الحیاة» سید محمّد جزایری.
40. حاشیه‌ای بر حیاة الارواح فی اصول الدین الاسترآبادی.
41. رساله‌ای در جواب «الطعن علی الشیعه فی الرّد علی الصحابه».
42. رساله‌ای در عدالت.
43. التحصیل فی معنی التفضیل و رد ما ذكره فی الفضل بین الخلفا.
44. شرح علایم ظهور.
45. وفات النبی ـ صلی الله علیه و آله ـ .
46. رساله‌ای به زبان فارسی در زمینة محال بودن تعیین وقت برای ظهور امام قائم ـ علیه السلام ـ .
47. دعوة الرشاد فی مدرك افعال العباد.
48. ایضاح المرام فی امر الامام.
49. رساله‌ای در تكلیف كفّار بر فروع.
50. رسالة جابلقا و جابلسا.
51. اثبات مذاهب الاسلام.
52. اصول دین: به زبان فارسی.
53. رساله‌ای در اثبات عصمت ائمه و ردّ منكرین آن.
54. التقیّه.
55. فضل عمار.
56. رساله‌ای دربارة عثمان بن عیسی: در علم رجال.
57. بعث الاموات قبل الظهور الحجّة.
58. القضا و الشهادات من فقه الباقر. این كتاب در رمضان 1402 هـ . ق در قم به چاپ رسیده است.
59. سفینة الجواهر من فقه الباقر، این كتاب مشتمل است بر مباحث صلاة و نماز مسافر كه به همت پسرش، شیخ محمّد حسین (1325 ـ 1411 هـ . ق) همراه با مقدمه‌ای در شرح حال وی، در سال 1393 هـ . ق، در قم به چاپ رسیده است.
60. افعال الصلاة.
61. صلاة المسافر.
62. المشكوة فی احكام الخلل الواقع فی الصلاة.
63. المخددة.
64. رسالة فی العقد للمحرمیّة.
65. معراج.

وفات

آیت الله شیخ محمّد باقر بهاری در سال 1333 هـ . ق و بنابر نقلی، در سال 1322 هـ . ق، در همدان درگذشت و در كنار مقبرة حضرت امام زاده عبدالله ـ علیه السلام ـ در همدان، در مقبره‌ای كه به قبر آخوند معروف است (ساختمان زینبیة كنونی) به خاك سپرده شد.
وی 4 پسر و 4 دختر داشت، یكی از فرزندان او به نام شیخ محمّد حسین بهاری است كه مردی فاضل، خوش منش و نیك سیرت بود. او برخی از آثار چاپ نشدة پدرش را به چاپ رسانید و سال 1411 هـ . ق در 86 سالگی در همدان دار فانی را وداع گفت.

پی نوشتها :

[1] . اعیان الشیعه، ج 3، ص 109.
[2] . همان، ج 3، ص 537.
[3] . گنجینه دانشمندان، ج 7، ص 366.
[4] . المشكوة فی الاحكام الخلق الواقع فی الصلاة، حاج شیخ محمّد باقر بهاری، ج 2، ص 4.
[5] . نقباء البشر، ج 1، ص 201.
[6] . بزرگان و سخن سرایان همدان، مهدی درخشان، ص 51.
[7] . حكیم اصحاب، ص 205.
[8] . اعیان الشیعه، ج 3، ص 537.
[9] . نقباء البشر، ج 1، ص 201.

اسدالله حیدری
اندیشه قم

سایت وارثون


برچسب ها: آیت الله شیخ محمد بهاری، ولادت، وفات، کرامات، خوف و رجا،
[ دوشنبه 8 خرداد 1391 ] [ 07:19 ب.ظ ] [ ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

نویسندگان
نظر سنجی
از کدام مرجع، تقلید می کنید؟








آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب


علمای شیعه

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت

سایت مراجع تقلید

 آیت الله سید علی خامنه ای (مد ظله العالی)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله جواد تبریزی (رحمة الله علیه)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله محمد تقی بهجت (رحمة الله علیه‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله نوری همدانی (مد ظله العالی‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله  سید صادق شیرازی (مد ظله العالی)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله لطف الله صافی (مد ظله العالی‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله ناصر مکارم شیرازی (مد ظله العالی‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله فاضل لنکرانی (رحمة الله علیه)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله سید علی سیستانی (مد ظله العالی)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله وحید خراسانی (مد ظله العالی ‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله جوادی آملی (مد ظله العالی ‌)
اااااااااااااااااااااااااااااااااااااا
 آیت الله جعفر سبحانی (مد ظله العالی)

جهت دریافت كد لوگوی مراجع كلیك كنید

اهل بیت